Năm mới con ngựa, ae ta nói chuyện lớn chút nhỉ?
Bài này tôi viết để khai mở cho ae về tư duy kiến trúc, cách thiết kế chiến lược tạo sự thịnh vượng thật sự.
Đây không phải mẹo vặt, động lực self-help, hay lời khuyên sáo rỗng kiểu "ae cứ cố lên rồi sẽ giàu”.
Nên nó sẽ không giống những gì ae từng nghe/đọc từ mấy cuốn “tự do tài chính", "nghỉ hưu ở tuổi 30” hay cách mà các thầy dạy đầu tư Excel hay nói, hehe
Bài cũng khá dài nên ae pha 1 ấm trà (hoặc cafe) rồi ngồi đọc tiếp nhé, ok?
Chắc hẳn nhiều ae đọc về tài chính cá nhân đã nghe câu thần chú:
“Cứ đầu tư đều đặn 10-15%/năm. Kiên trì 30-40 năm là sẽ có vài triệu đô, tự do tài chính.”
Thậm chí mấy ae còn lôi thêm cái hình Einstein vào để tăng thêm sức thuyết phục.
Đọc xong mấy câu kiểu này chắc ae nào cũng rạo rực. Tinh thần lên cao như được bơm kích thích để chuẩn bị ra chiến trường đấm nhau.
Nhưng tôi xin phép hỏi ae một câu rất thẳng: Ae đã thực sự thấy bao nhiêu người xung quanh mình đổi vị thế, giàu lên nhờ cái lãi kép đó?
Không phải sống kiểu tằng tằng đủ ăn, có của để ra từ từ, mà là nhảy tầng từ nghèo lên giàu thật sự ấy?
Tôi đồ rằng ae sẽ chẳng thấy ai.
Bởi một thực tế rất phũ là đời không phải Excel.
Lãi kép chỉ hoạt động tốt trong môi trường sách giáo khoa thôi ae ạ.
Trong cái môi trường đó, thì vốn của ae không bao giờ bị rút ra để chi tiêu, lợi suất duy trì ổn định, không có thiên nga đen, cú shock bất ngờ, và luôn có thời gian đủ dài,...
Trong khi thực tế thì đời của ae sẽ ra sao?
0-20 tuổi: còn đi học, chưa có vốn.
20-30: lập nghiệp, cưới vợ, sinh con...
30-50: cha mẹ bắt đầu bệnh, con cái cần tiền đi học, lạm phát phi mã, công việc biến động...
50 trở đi: lại phải bắt đầu rút tiền tích luỹ ra để sống.
Tức là mỗi lần ae gom góp được chút để “lãi kép bắt đầu phát huy tác dụng”,
thì cuộc đời lại tạt cho một gáo nước lạnh.
Cái lõi thật sự mà ít người nói về lãi kép, là nó sẽ không thể tạo ra "bước nhảy vọt", mà chỉ phóng đại những gì đã có sẵn.
Nếu ae bắt đầu với vốn nhỏ và tăng trưởng trung bình, ae sẽ chỉ kết thúc ở mức trung bình.
Chỉ khi ae bắt đầu từ vốn lớn, ae mới có thể lãi lớn.
Điều đó cũng có nghĩa, cùng một công thức nhưng điểm xuất phát khác nhau, thì kết quả sẽ rất khác.
Và như ae cũng đã biết thì xã hội không vận hành theo kiểu ai cũng bắt đầu từ số 0.
Có ông may mắn đẻ ra cái đã nằm luôn ở vạch đích.
Mấy ông này thì có sẵn vốn lớn, gia đình chống lưng, chịu được biến động. Họ không bị ép bán tài sản lúc khủng hoảng, lại còn có network để tiếp cận được nhiều cơ hội đầu tư tốt hơn.
Còn đa phần ae sẽ bắt đầu với số vốn nhỏ. Chỉ cần một biến cố bất ngờ xảy ra là ae phải rút tiền trang trải, thị trường sập nhẹ cái là ae chạy loạn lên.
Trong cấu trúc kiểu này, thì lãi kép không phải “ai chăm chỉ, kiên trì hơn thì thắng”. Mà nó là kiểu: ai có lợi thế ban đầu thì mới thắng.
Nếu ai đó bảo ae: "cứ đầu tư và tin vào sức mạnh của lãi kép",
thì họ đang ngầm đưa ra một giả định rằng: thu nhập của ae đủ ổn định 50 năm,
và ae đủ tâm lý/không bao giờ rút vốn giữa chừng khi thị trường đi ngang 10 năm hoặc sập 50-60%.
Nhưng tôi lại hỏi thật tiếp là: Bao nhiêu ae sẽ thực hiện được bộ điều kiện đó?
Chỉ có mấy ông đẻ sẵn vạch đích có tiền tiêu cả đời thì may ra làm được, còn đa phần sẽ không thể.
Tăng trưởng ổn định và tạo ra bước nhảy giàu có là 2 thứ hoàn toàn khác nhau.
Tăng trưởng theo lãi kép chỉ giúp ae không phá sản, không tụt lại, tích luỹ dần dần, chống lại lạm phát, giàu lên từ từ với vốn lớn.
Nhưng nó hiếm khi tạo ra bước nhảy vị thế.
Nếu lãi kép là con đường chắc chắn để giàu… tại sao phần lớn những người giàu thật sự không giàu lên theo cách đó?
Tại sao tài sản của họ tăng vọt trong vài năm, chứ không phải tăng đều trong 40 năm?
Bởi một điều rất dễ hiểu là vấn đề không nằm ở mức lợi nhuận 15%/năm. Vấn đề nằm ở cấu trúc trò chơi ae chơi.
Và cấu trúc thực sự giúp tạo ra bước nhảy vị thế để trở nên giàu có là gì?
Ae nhấp ngụm trà/cafe đi rồi đọc tiếp.
Cái này thì tôi cũng đã cài cắm cho ae trong vài bài viết trước đây rồi.
Nếu ae đọc hiểu tốt blog của tôi, ae hẳn đã biết rằng cuộc đời không trả về phần thưởng theo "sự trung bình”, đó là một cái bẫy - thứ mà ae được dạy để tối ưu ở trường.
Sự ổn định. Tỷ lệ đúng cao. Lợi nhuận đều. Ít sai. Tránh lỗ.
Đó là tư duy "trung bình".
Và trung bình thì không thể đột phá.
Cấu trúc của cuộc đời sẽ không quan tâm ae đúng bao nhiêu lần.
Nó quan tâm đến "độ lớn" của những lần ae đúng.
Một startup thành công.
Một thương vụ đúng thời điểm.
Một tài sản mua đúng chu kỳ.
Một hệ thống bùng nổ.
Đó là những "cú nhảy vọt". Thứ thực sự làm thay đổi vị thế của những người giàu.
Rất ít người (và có thể nói là không ai) đổi vị thế đột biến nhờ 15%/năm cả.
Ae nào đã đọc sách của tôi và trade lâu rồi sẽ thấy rõ điều này.
Trong trade, có hai kiểu hệ thống cơ bản.
Kiểu 1 là Grid/Mean Reversion.
Nó có tỷ lệ thắng cao, ngày nào/tháng nào gần như cũng sẽ xanh với equity rất mượt.
Nhưng cấu trúc của nó chính là cấu trúc "tối ưu trung bình".
Nó bị chặn đuôi phải, và không giới hạn đuôi trái.
Chỉ cần thị trường đi một mạch mạnh, tài khoản có thể mất phần lớn thành quả tích lũy, thậm chí âm nặng.
Nó chính là kiểu các cụ nói là kiếm củi 3 năm đốt một giờ.
Kiểu trade thứ 2 là Trend Following (chiến lược mà tôi đang sử dụng).
Nó có tỉ lệ thắng thấp, thua lỗ nhỏ liên tục và trong quá trình thực thi thì rất khó chịu.
Nhưng cấu trúc của nó khác hẳn.
Lỗ luôn được cắt sớm, còn lãi thì được để cho chạy không giới hạn.
Ae có thể sai 7-8-10 lần.
Nhưng chỉ một con trend đủ lớn sẽ trả lại hết tất cả.
Nó là kiểu sai nhiều, nhưng đúng một lần là đủ.
Đó chính là cấu trúc của giàu có thực sự.
Sự giàu có,
là bài toán của thiết kế cấu trúc đúng, không phải nỗ lực.
Vấn đề của nó không nằm ở tỷ lệ thắng, hay việc đúng nhiều đều đặn.
Mà nằm ở "hình dạng lệch phải của phân phối lợi nhuận".
"Người bình thường" sẽ luôn tìm cách để tối ưu lương đều, lợi nhuận đều, đầu tư đều, tăng trưởng đều....
Còn "người muốn phá tầng" sẽ tối ưu cấu trúc.
Họ thiết kế chiến lược với downside (đuôi trái) giới hạn, cùng upside (đuôi phải) mở vô hạn.
Đó là tư duy bất đối xứng mà tôi đã viết trong một bài viết trước đây.
Trong bài đó, tôi cũng đã nói rằng internet đã tạo ra những cơ hội bất đối xứng chưa từng có.
Ngày xưa, muốn có “đuôi phải dày”, ae phải cần vốn lớn.
Nhưng giờ, đuôi phải sẽ có rất nhiều dạng: code, nội dung, kênh, hệ thống phân phối, cộng đồng...
Đó cũng chính là lý do ae thấy nhiều người trẻ giàu lên rất nhanh.
Có thể họ không phải người giỏi nhất, kiên trì nhất. Nhưng họ là người đã hành động hợp với cấu trúc nhất.
Những người có “tư duy trung bình” thường chỉ đi làm công ăn lương, đó là việc đổi thời gian lấy tiền, và sẽ chỉ tạo ra kết quả tuyến tính.
Còn người có tư duy giàu có sẽ biết xây dựng hệ thống payoff lệch phải.
Họ tìm kiếm những việc làm một lần, bán nhiều lần, có thể tạo ra kết quả phi tuyến.
Đó mới là compound thực sự.
Không phải "compound" lợi suất.
Mà là compound thời gian, compound khả năng nhân rộng.
Nhưng ae cũng đừng hiểu lầm rằng việc thiết kế chiến lược bất đối xứng là kiểu all in toàn bộ vào một cú đánh duy nhất (như lô đề, xổ số).
Mà thiết kế bất đối xứng là nhiều lần thử nhỏ, để tích luỹ năng lực/điều kiện liên tục,
rồi khi cơ hội thật sự xuất hiện, ae còn đủ vốn, tâm lý, và năng lực để nắm bắt.
Nếu đã hiểu điều này thì ae cũng sẽ thấy rõ vai trò thực sự của lãi kép.
Nó không hoàn toàn vô dụng trong việc kiến tạo thịnh vượng.
Vì nó sẽ nằm phía sau cú nhảy.
Đó là khi ae đã có vốn đủ lớn từ một cơ hội bất đối xứng.
Lúc này lãi kép chính là chìa khoá để ae bảo toàn tài sản, tạo động cơ tăng trưởng chính.
Còn trước đó, nó chỉ là động cơ tiết kiệm.
Không sai. Nhưng không đủ để bứt tầng.
Chỉ có cấu trúc payoff bất đối xứng.
Mới giúp ae đủ.
Comments
Post a Comment