Hê lô ae,
Nay có một ae inbox hỏi tôi mấy câu:
“Anh từng sụt vốn/cháy tài khoản nặng nhất khi nào?”
“Làm sao anh vượt qua được thời điểm đó?”
Thú thật với ae, là tôi nhận được mấy câu này cả trăm lần rồi.
Nhưng nói thẳng là tôi né viết về chúng.
Vì viết ra rất dễ thành kể lể hành trình cá nhân.
Và tôi cũng thừa biết rằng, cái việc tôi còn ngồi đây chém gió được với ae, phần lớn là do may mắn, chứ có bí quyết quái gì đâu.
Nhưng hôm nay nghĩ lại, tôi chợt nhận ra:
Đằng sau mấy câu hỏi đó không phải là sự tò mò.
Mà là mùi của sự sợ hãi.
Đó là câu hỏi của những người đang đứng trước ván bài quyết định:
"Từ bỏ cuộc chơi, hay là cố đi thêm một đoạn nữa?"
Thực ra, tôi đã từng viết hẳn một bài riêng để khuyên ae BỎ TRADE rồi.
Tôi đã nói thẳng: trading là game cực khó.
Ae ta chỉ là cá con, nằm cuối chuỗi thức ăn, chả có lợi thế vẹo gì cả.
Nên ae đừng có mơ vào trade là sẽ giàu nhanh.
Phần lớn những ông nhỏ lẻ thắng được ở đây, đều là nhờ may mắn.
Đó không phải kết luận cảm tính của tôi,
Kẻ chiến thắng là kẻ "được chọn".
Nhưng không phải "chọn" theo kiểu mấy bộ phim siêu anh hùng Marvel (vì có gì đó đặc biệt hay sứ mệnh cao cả).
Mà là được lựa chọn bởi hoàn cảnh,
bởi vô vàn yếu tố ngẫu nhiên kết hợp lại từ thực tại phi tuyến phức tạp.
Nói thẳng ra thì người thắng, chỉ đơn giản là kẻ tình cờ đứng đúng chỗ vào đúng lúc những yếu tố đó khớp lệnh.
Vậy thôi.
Nên nếu ae đã phải đặt lên bàn cân 2 cái lựa chọn, thì lời khuyên chân thành nhất của tôi vẫn là:
"Hãy từ bỏ nếu có thể."
Nhưng…
tôi biết thừa tính các ae rồi.
Các ae sẽ méo bỏ đâu, vì nếu bỏ được thì ae đã chả đọc đến dòng này.
Nên thôi,
vì các "đồng nghiện",
lúc nào cũng muốn "đâm đầu xuống hố",
thì tôi sẽ không khuyên đạo lý nữa,
mà tôi sẽ viết, để nói cho ae nghe sự thật thô thiển (và "bí quyết" thực sự) của một thằng từng suýt phải ngủ gầm cầu.
Đầu tiên, ae cần hiểu: Cái sới này không tìm người giỏi, nó tìm thằng lì.
Nhiều ae mới vào nghề, mặt búng ra sữa, toàn hỏi mấy câu kiểu:
“Làm sao để trade được như anh?”
"Anh có thể chia sẻ bí quyết không ạ?"
Đó là câu hỏi sai ngay từ gốc.
Câu hỏi đúng ae cần hỏi là:
“Làm sao để không hẹo cái đã?”
Sự thật mất lòng là thế này nhé ae:
Ngu thì chết đã đành. Nhưng "giỏi mà đen" thì chết còn nhanh hơn.
Thị trường nó đếch quan tâm ae có bằng tiến sĩ hay thuộc làu lý thuyết tài chính đâu.
Nó chỉ hỏi ae đúng một câu:
"Trong túi mày còn tiền không?"
Còn thì tao chia bài tiếp. Hết thì… phắn.
Thứ 2, drawdown/sụt giảm vốn không phải lỗi của ae, nó là "phí vào cửa sòng bài".
Đây là điều tôi ra rả suốt ngày với ae rồi:
Hệ thống nào cũng có drawdown (sụt giảm tài khoản).
Không có hệ thống nào “vào cái là lãi”.
Nếu có thằng nào bảo có, thì hoặc là nó đang là gùa bán khóa học, hoặc là nó chưa trade đủ lâu để ăn vả của thị trường.
Nên nếu ae đang thua, đang drawdown, thì xin chúc mừng, ae đang đi đúng đường rồi đó.
Ae hãy nhớ, drawdown/thua lỗ là phí vào cửa sòng bài, ae không trả phí thì khỏi chơi.
Cho nên vấn đề không phải là ae thua bao nhiêu.
Vấn đề là thua xong ae còn có thể đứng dậy chơi tiếp hay không.
Tôi hay chém với ae về cấu trúc payoff, cách thị trường vận hành,... những tư duy ở tầng kiến trúc đúng không?
Nhưng nếu để nói cho đúng chuẩn vai trò thì, những "hiểu biết về kiến trúc đó" chỉ là điều kiện cần giúp ae thắng, không phải điều kiện đủ.
Nếu ae không hiểu kiến trúc, lúc thua ae sẽ gào lên:
“Sàn lừa!”
“Market bịp!”
"Cá mập thao túng!"
Còn nếu đã hiểu rồi thì ae sẽ gật gù:
“À, cái này có xác suất sai, dính sl là chuyện bình thường.”
Nói chung, kiểu gì thì tài khoản của ae vẫn sẽ cháy thôi.
Nhưng thằng hiểu kiến trúc sẽ không uất ức, cay cú.
Không trả thù market rồi ném hết cả sổ đỏ của bố mẹ vào.
Đó là vai trò của việc "hiểu."
Nó giúp ae không chết do bị ngu, chứ không thể bảo vệ chắc chắn mạng sống của ae.
Cái bi kịch của thị trường, cũng như cả cái thời đại này là:
"Thầy luôn nhiều hơn thợ."
Kiến thức toàn là “văn mẫu” các ông copy nhau xào đi xào lại.
Nghe thì sướng tai đấy, nhưng vào lệnh rồi thì ae sẽ thấy đời không như mơ.
Muốn kiến thức thực sự "trở thành của mình",
ae phải trade thật, thua thật.
Ae phải đặt da thịt của mình vào trong cuộc chơi.
Và điều quan trọng nhất trong quá trình đó là:
Ae phải để da thịt chịu đau đủ lâu, để thấy đủ bộ mặt của market.
Quá trình đó sẽ bắt buộc phải tính bằng nhiều năm, chứ không thể là vài tháng hay bằng một khóa học nào đó.
Nếu ae chết trước khi kịp "tự mình giác ngộ",
thì kiến thức đúng hay sai… chả có ý nghĩa gì cả.
Tôi từng viết riêng một (à không, nhiều) bài cho ae về một ý này,
tiện thì nhắc lại cho ae nhớ kỹ nhé:
Cái thứ mà thiên hạ gọi là “thành công”, “bí quyết thắng”, hay “guru”…
phần lớn chỉ là kết quả của quá trình CHỌN LỌC KẺ SỐNG SÓT.
Nghĩa là sao?
Nghĩa là lịch sử chỉ ghi danh những thằng còn sống.
Hàng vạn thằng chết dọc đường thì… không ai thấy hết.
Thằng nào sống, sẽ có tiền, có thời gian thảnh thơi,
được phỏng vấn, được viết sách, được ae inbox hỏi xin bí quyết (như tôi).
Còn thằng chết thì luôn luôn câm nín.
Nó không story telling, không có thời gian rảnh để mà chém.
Vì nó còn bận đi kiếm cơm, do tiền của nó đã lặng lẽ chuyển hết sang túi những thằng may mắn còn sống.
Từ đó, ae mới sinh ra một ảo tưởng chết người:
“Thằng này thắng vì nó giỏi hơn”,
“Chiến lược đó ngon vì người ta dùng giàu mà”.
Công bằng mà nói thì điều đó có phần đúng!
.... Nhưng chưa đủ!
Sự thật chuẩn phải là:
"Nó có năng lực, nó giỏi, nó hiểu thị trường,....
nhưng nó phải sống sót đủ lâu, có đủ may mắn để không bị thị trường đá ra trước khi cờ đến tay để phất."
Rất nhiều thằng khác, cũng đã làm y hệt nó, hiểu y hệt, kỷ luật y hệt... nhưng vì hoàn cảnh làm nó chết sớm hơn => sẽ không có mặt trong thống kê.
Đó chính là lý do mà hiểu biết sẽ không cứu được người xui, với hoàn cảnh không phù hợp.
Ae có thể hiểu đúng, làm đúng.
Nhưng nếu thiên nga xám/đen giáng xuống đúng lúc vốn mỏng, đúng lúc gia đình cần tiền, đúng lúc tâm lý yếu, bị vợ chửi... thì ae vẫn ra đi.
Nếu thiếu may mắn/ môi trường ko cho phép, ae sẽ ko thể có cơ hội chiến thắng.
Và ae cần hiểu là:
May mắn,
không dành cho tất cả mọi người,
nó là một thứ có xác suất nhỏ, chỉ gặp được (hoặc không) nếu thời gian đủ dài/số mẫu đủ lớn.
Hự, lan man quá rồi ae.
Quay trở lại câu hỏi ban đầu nhỉ:
"Làm sao để lọt vào nhóm “sống sót”?"
“Làm sao vượt qua giai đoạn nghi ngờ/thua lỗ/cháy để tiếp tục và chiến thắng?”
Câu trả lời đơn giản lắm:
Không cần quá giỏi. Không cần có bí kíp võ công gì cao siêu.
Mà chỉ cần:
CÒN TIỀN, ĐỂ KHÔNG BỊ LOẠI KHỎI CUỘC CHƠI.
Vì khi không bị loại, ae sẽ có nhiều thời gian hơn,
để học, để hiểu, để nhìn thấy mọi trạng thái của market…
Giống như một cụ già sống đến trăm tuổi, dù sinh ra không phải là thiên tài,
nhưng vẫn là người thấu hiểu nhân sinh, biết nhiều câu chuyện nhất, đáng để kính trọng nhất, trong làng…
Nếu ae hiểu được như thế, thì ae sẽ biết,
muốn thắng trong trading,
ngoài việc học kiến thức (nhằm hiểu rõ kiến trúc/cách market vận hành),
ae cần phải có những thứ khác giúp ae sống sót thật lâu để "chờ đợi cờ đến tay."
Những thứ đó, không hào nhoáng, không cao siêu, không nằm ở thị trường,
mà nằm ở... ngoài đời:
-Đó là là dòng tiền bên ngoài, một nguồn thu nhập ổn định. Để market không ép được ae “phải thắng ngay trong hôm nay”.
-Đó là người đồng hành thấu hiểu. Để những lúc cô đơn, nghi ngờ nhân sinh, có người chia sẻ/động viên, không đứng cạnh đá thêm câu: “Đấy tao bảo rồi, trade chỉ là cờ bạc.”
-Đó là độ lì, sự chày cối. Không phải kiểu lì "gồng lỗ".
Mà là lì ngồi chờ, biết kiên nhẫn, chấp nhận ngẫu nhiên, biết rằng thời của mình chưa tới.
Trading (hay nói rộng ra cuộc sống),
thật ra không phải là nơi chọn ra người giỏi.
Nó là nơi chọn ra "người còn sống để ngồi kể chuyện."
Nếu ae nhìn thấy một “người thắng” ngoài kia, đừng vội hỏi người đó:
“Anh làm thế nào?” nữa.
Mà hãy tự hỏi bản thân mình một câu:
“Bao nhiêu người đã chết để một mình anh ta được đứng ở đó?”
Nếu ae đọc đến đây, tài khoản vẫn đang đỏ lòm, đầu óc rối bời,
nhưng chưa rút phích nghỉ chơi, thì chúc mừng.
Anh em chưa thắng. Nhưng anh em vẫn còn thở.
Và còn thở là ae vẫn còn cửa.
Nhưng hãy nhớ kỹ, cửa này không mở cho thằng vội vàng, nó chỉ mở cho thằng cố sống sót, kiên nhẫn và...
....chày cối.
Comments
Post a Comment